Od 28 czerwca 2025 roku wchodzi w życie Europejski Akt Dostępności (EAA), który nakłada na przedsiębiorców nowe obowiązki w zakresie zapewnienia dostępności swoich produktów i usług dla osób z niepełnosprawnościami. Nowe przepisy mają na celu zwiększyć integrację społeczną i gospodarczą poprzez usunięcie barier, które uniemożliwiają pełne uczestnictwo w życiu codziennym. Jakie zmiany czekają firmy? Przedsiębiorcy mają oferować produkty i usługi dostosowane do wszystkich osób, w tym tych ze szczególnymi potrzebami.
EAA, czyli European Accessibility Act to doktryna przyjęta przez Unię Europejską 17 kwietnia 2019 roku. Zawiera wymogi dotyczące dostępności, które mają być respektowane we wszystkich krajach członkowskich UE. Przepisom podlegają nie tylko organizacje i urzędy publiczne, ale też podmioty prywatne.
Europejski Akt Dostępności (EAA) – które produkty powinny być dostępne?
Firmy będą musiały dostosować strony internetowe i aplikacje mobilne do międzynarodowych standardów dostępności, przede wszystkim WCAG 2.1.
Sprzęt telekomunikacyjny i audiowizualny, systemy operacyjne, a także różnego rodzaju urządzenia samoobsługowe powinny uwzględniać potrzeby osób z niepełnosprawnościami. Wymagania dotyczą różnych kategorii urządzeń, takich jak:
- komputery i systemy operacyjne – prawidłowe sterowanie za pomocą klawiatury, kompatybilność z czytnikami ekranu i syntezatorami mowy, możliwość dostosowania wielkości czcionki i kontrastu ekranu, a także obsługa alternatywnych urządzeń asystujących, np. narzędzia do nawigacji ruchem głowy,
- smartfony i tablety – wspieranie technologii, które ułatwiają korzystanie osobom z różnymi rodzajami niepełnosprawności. Wymagania obejmują funkcje sterowania głosowego, powiększania ekranu, samodzielnego dostosowania układu interfejsu oraz obsługę czytników ekranu,
- sprzęt RTV (np. telewizory, dekodery, odtwarzacze multimedialne) – przede wszystkim funkcje zapewniające alternatywny dostęp do treści audiowizualnych, czyli możliwość korzystania z napisów i audiodeskrypcji oraz łatwego włączania i regulacji tych funkcji z poziomu menu urządzenia,
- bankomaty, terminale płatnicze, biletomaty i inne urządzenia samoobsługowe – wyposażenie w syntezatory mowy informujące o dostępnych opcjach (tryb obsługi głosowej), klawiatury z oznaczeniami w alfabecie Braille’a czy ekrany dotykowe o wysokim kontraście,
- e-booki i czytniki książek elektronicznych – możliwość zmiany wielkości czcionki i regulacji kontrastu tła, opcja zmiany kolorystyki oraz funkcja konwersji tekstu na mowę. Ważne jest także zapewnienie kompatybilności z zewnętrznymi urządzeniami.
Jeśli jakaś funkcjonalność będzie trudna do wdrożenia, przedsiębiorstwo powinno poinformować o tym organ nadzorczy (wraz z uzasadnieniem). Wówczas istnieje szansa otrzymania klauzuli ochronnej wydłużającej czas na wdrożenie zmian.
Jakie usługi podlegają regulacjom?
Poza wspomnianymi produktami, wytycznymi Europejskiego Aktu Dostępności (EAA) objęte są też:
- usługi transportowe – m.in. dostępne systemy rezerwacji i zakupu biletów, strony internetowe zgodne z WCAG, informacje pasażerskie na biletach dostosowane do osób niewidomych i niesłyszących, ułatwienia w poruszaniu się po dworcach i przystankach,
- usługi telekomunikacyjne – operatorzy muszą zapewnić zgodność stron i aplikacji z wytycznymi dostępności. Każdy powinien mieć możliwość skorzystania z infolinii,
- usługi bankowości detalicznej – banki mają obowiązek dostosować strony internetowe i aplikacje mobilne do potrzeb osób z niepełnosprawnościami, np. poprzez funkcje głosowe czy obsługę wideo z tłumaczem migowym.,
- usługi e-commerce – sklepy internetowe powinny umożliwiać wygodne korzystanie z serwisów osobom z ograniczeniami wzroku i ruchu, np. poprzez obsługę czytników ekranowych, zwiększenie poziomu kontrastu czy możliwość nawigacji bez użycia myszy,
- usługi audiowizualne – media, takie jak telewizja mają zapewniać alternatywny dostęp do treści (napisy lub audiodeskrypcja). Dotyczy to też internetowych platform streamingowych.
Dostępny biznes, czyli jaki?
Dostępny biznes to taki, który eliminuje bariery utrudniające korzystanie z produktów i usług przez osoby z różnymi rodzajami niepełnosprawności. Każdy, niezależnie od ograniczeń, powinien mieć łatwy dostęp do stron internetowych, aplikacji mobilnych, terminali płatniczych, bankomatów oraz innych usług cyfrowych. Wspomniana dostępność obejmuje również fizyczne przestrzenie, takie jak sklepy, biura czy miejsca usługowe, które powinny być przystosowane do potrzeb osób z ograniczoną mobilnością.
Dlatego z perspektywy firmy nie należy patrzeć na Europejski Akt Dostępności (EAA) jako ograniczenie dotychczasowej działalności. Wręcz przeciwnie, to szansa na dotarcie do zupełnie nowej grupy konsumentów, którzy do tej pory mieli problem z korzystaniem z oferowanego produktu czy usługi.
Cele państw UE związane z dyrektywą EAA:
- inkluzywny rynek,
- infrastruktura cyfrowa dostępna dla każdego,
- swobodny dostęp do e-usług,
- tworzenie świata bez barier.
Dyrektywa EAA – kogo dotyczy?
Dokument European Accessibility Act (EAA) dotyczy zarówno dużych korporacji, jak i małych oraz średnich przedsiębiorstw, które oferują produkty i usługi wymienione powyżej. Mowa więc głównie o firmach działających w sektorach, takich jak transport, bankowość, handel detaliczny czy usługi cyfrowe. Przepisy EAA obejmują nie tylko producentów i usługodawców, ale też dystrybutorów i importerów.
Niedostosowanie się do EAA – konsekwencje
Gdy European Accessibility Act zacznie obowiązywać, każdy będzie mógł złożyć skargę lub poinformować Prezesa Zarządu PFRON (główny organ nadzorczy), że produkty lub usługi danej firmy nie spełniają wymogów dotyczących dostępności. W przypadku braku istotnego uzasadnienia przyczyny niedostosowania się do EAA, podmiot może zostać ukarany.
Europejski Akt Dostępności (EAA) – od kiedy obowiązuje?
Polski sejm dostosował wewnętrzne prawo do wymagań Europejskiego Aktu Dostępności poprzez przyjęcie Ustawy o zapewnianiu spełniania wymagań dostępności niektórych produktów i usług przez podmioty gospodarcze z dnia 26 kwietnia 2024 r. Będzie ona obowiązywać od 28 czerwca 2025 roku. Do tej daty należy zatem wdrożyć w firmie wytyczne EAA.
Jak firmy mogą się przygotować?
Audyt dostępności
Pierwszym krokiem powinno być przeprowadzenie audytu dostępności, który pozwoli zidentyfikować bariery utrudniające korzystanie z produktów i usług.
Szkolenie z dostępności stron
Poza tym, istotne jest przeszkolenie zespołu, zwłaszcza pracowników działów IT – powinni poznać wytyczne WCAG i najważniejsze zasady dbania o dostępność cyfrową.
Informacje o dofinansowaniach
Warto sprawdzić dostępne formy wsparcia finansowego, ponieważ Unia Europejska oraz krajowe instytucje oferują różne programy dofinansowań na dostosowanie produktów i usług do wymogów EAA.
