Dostępność cyfrowa stron internetowych – jak zamówić serwis zgodny z WCAG i przepisami EAA?

Dostępność cyfrowa strony internetowej zaczyna się na etapie planowania, opisu potrzeb, wyboru wykonawcy i zapisów umownych. Dlatego zamówienie strony internetowej nie powinno ograniczać się do wyboru grafiki, układu zakładek i terminu uruchomienia. Trzeba od początku określić wymagania dotyczące serwisy, w tym sposób, w jaki sprawdzana będzie jego zgodność WCAG. Jak krok po kroku zamówić dostępną stronę internetową i jakie zapisy uwzględnić w umowie? 

W Polsce podmioty publiczne mają obowiązek zapewniania dostępności cyfrowej stron internetowych na podstawie ustawy z 4 kwietnia 2019 r., a deklaracja dostępności jest obowiązkowa dla stron należących do podmiotów publicznych. Dodatkowo od 28 czerwca 2025 r. część usług świadczonych przez podmioty gospodarcze podlega wymogom Polskiego Aktu o Dostępności, więc na nich także spoczywa obowiązek dostępności stron. 

Dlatego w dalszej części pokazujemy, jak krok po kroku zamówić dostępny serwis internetowy, co wpisać do dokumentacji, jakie zapisy przewidzieć w umowie i jak odebrać stronę. 

Dostępność cyfrowa strony internetowej – dlaczego warto o niej pomyśleć od początku? 

Wiele organizacji zakłada, że dostępność zostanie zapewniona dopiero na końcu projektu. To jeden z najczęstszych błędów. Jeśli wymagania nie zostaną opisane wcześniej, wykonawca przygotuje serwis zgodnie z własnym uznaniem. W efekcie zamawiający odbiera stronę, która może wyglądać dobrze, ale nie zapewnia wygodnej obsługi klawiaturą, ma źle opisane formularze, nieprawidłową strukturę nagłówków albo problemy z dokumentami i multimediami. 

Dostępność cyfrowa stron internetowych nie dotyczy wyłącznie wyglądu. Obejmuje całą logikę działania serwisu: nawigację, treści, formularze, dokumenty do pobrania, multimedia, komunikaty o błędach, a także sposób pracy redaktorów w systemie CMS. 

To oznacza, że dostępność cyfrowa strony internetowej nie jest dodatkiem do projektu. Jest jednym z jego podstawowych warunków jakości. 

Wymagania dotyczące dostępności – jakie przepisy i standardy trzeba uwzględnić? 

Przy zamawianiu strony internetowej trzeba uwzględnić nie tylko samą Ustawę z dnia 4 kwietnia 2019 r. o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych, ale też szersze otoczenie prawne i techniczne. Chodzi przede wszystkim o: 

• WCAG 2.1 na poziomie AA, z rekomendacją uwzględniania nowszych kryteriów WCAG 2.2, 

• normę EN 301 549 V3.2.1 jako punkt odniesienia przy interpretacji wymagań technicznych, 

• przepisy dotyczące Biuletynu Informacji Publicznej, 

• warunki techniczne publikacji deklaracji dostępności, 

• akty unijne i krajowe, które porządkują obowiązki w obszarze dostępności cyfrowej, w tym dyrektywę (UE) 2016/2102, dyrektywę (UE) 2019/882, 

• Ustawę z dnia 26 kwietnia 2024 r. o zapewnianiu spełniania wymagań dostępności niektórych produktów i usług przez podmioty gospodarcze. 

Deklaracja dostępności i obowiązek dostępności stron 

Jeżeli strona należy do podmiotu publicznego, trzeba pamiętać również o deklaracji dostępności. Sama deklaracja nie zastępuje jednak realnej zgodności. Jest informacją o aktualnym stanie dostępności, a nie narzędziem naprawczym. 

Jeżeli Twoja organizacja potrzebuje wsparcia przy jej przygotowaniu, pomocny może być kreator deklaracji dostępności. 

Warto też pamiętać, że zapewnienie dostępności cyfrowej stron internetowych wykracza dziś poza sektor publiczny. Od 28 czerwca 2025 r. część usług świadczonych przez przedsiębiorców, w tym usługi handlu elektronicznego, podlega wymogom Polskiego Aktu o Dostępności. 

Dostępność cyfrowa strony internetowej – jak opisać potrzeby przed zamówieniem? 

Tworzenie stron internetowych zaczyna się od uporządkowania potrzeb. Im lepiej zamawiający rozumie, do czego ma służyć serwis i kto będzie z niego korzystać, tym łatwiej przygotować trafne wymagania. 

Określ grupy użytkowników i sposób korzystania ze strony 

Na etapie planowania warto odpowiedzieć na kilka prostych pytań: 

• kto będzie głównym odbiorcą strony, 

• czy użytkownicy będą korzystać z niej głównie na telefonach, 

• czy w serwisie mają znaleźć się formularze, dokumenty, multimedia, 

• kto będzie później redagował treści. 

To ważne, bo projektowanie stron internetowych bez uwzględnienia realnych scenariuszy użytkowania zwykle kończy się rozwiązaniem poprawnym tylko „na papierze”. 

Wypisz funkcje i treści, które muszą być dostępne 

Przed uruchomieniem postępowania lub zebraniem ofert warto sporządzić listę elementów, które mają działać zgodnie z zasadami dostępności cyfrowej. Najczęściej są to: 

• aktualności i komunikaty, 

• formularze kontaktowe i rekrutacyjne, 

• wyszukiwarka, 

• kalendarze wydarzeń, 

• dokumenty do pobrania, 

• tabele i wykazy, 

• materiały wideo i audio, 

• sekcje kontaktowe, 

• moduły BIP albo osobny BIP. 

Jeżeli organizacja potrzebuje rozwiązania dla jednostki publicznej, warto od razu uwzględnić dostępny BIP. 

Zapewnienie dostępności – jakie wymagania wpisać do zapytania ofertowego lub OPZ? 

Na etapie dokumentacji trzeba przejść od ogólnych założeń do konkretnych wymagań zapewniających alternatywny dostęp do elementów serwisu. To jedna z najważniejszych części całego procesu. 

Wymagania dotyczące dostępności cyfrowej interfejsu i działania strony 

W opisie zamówienia warto wskazać, że serwis ma zapewniać co najmniej: 

• obsługę wszystkich istotnych funkcji przy użyciu klawiatury, 

• widoczny fokus i logiczną kolejność nawigacji, 

• poprawną strukturę nagłówków i regionów strony, 

• odpowiedni kontrast tekstu i elementów interaktywnych, 

• przewidywalne działanie menu, przycisków i linków, 

• poprawnie opisane formularze, 

• czytelne komunikaty o błędach i sposobie ich poprawy, 

• działanie na urządzeniach mobilnych bez utraty funkcjonalności. 

Wytyczne dotyczące dostępności treści i publikacji 

Warto również zaznaczyć, że system powinien wspierać: 

• dodawanie tekstów alternatywnych, 

• budowanie logicznej hierarchii nagłówków, 

• tworzenie opisowych linków, 

• publikację treści bez opierania informacji wyłącznie na kolorze, 

• osadzanie materiałów multimedialnych w sposób zgodny z zasadami dostępności, 

• publikowanie dokumentów w sposób uporządkowany i czytelny. 

To szczególnie ważne tam, gdzie strona ma zawierać dużą liczbę załączników, ogłoszeń, formularzy lub komunikatów urzędowych. 

Wymagania dotyczące wykonawcy 

W dokumentacji warto też opisać oczekiwania wobec samego wykonawcy. Dobrym rozwiązaniem jest wymaganie, aby: 

• wykonawca miał doświadczenie w projektach związanych z dostępnością cyfrową, 

• przewidział sposób testowania serwisu, 

• zapewnił wsparcie przy poprawkach po odbiorze, 

• przekazał instrukcję dla redaktorów. 

Jak zapewnić dostępność cyfrową w umowie z wykonawcą? 

Sama informacja w ofercie, że serwis będzie zgodny z WCAG, nie wystarczy. Jeśli umowa nie określa standardu, zakresu odpowiedzialności i sposobu odbioru, zamawiający może mieć problem z wyegzekwowaniem potencjalnych poprawek. 

Wytyczne dotyczące dostępności a umowa – przykłady zapisów 

Poniższe przykłady pokazują, jaki kierunek należy obrać podczas przygotowywania klauzuli do umowy, aby zapewnić dostępność cyfrową strony internetowej na poziomie wymaganym przez polskie i europejskie ustawodawstwo. 

1. Zakres zgodności

„Wykonawca realizuje serwis w sposób zapewniający spełnienie wymagań dostępności cyfrowej wynikających z obowiązujących przepisów prawa oraz z wytycznych WCAG 2.1 na poziomie AA opisanymi w załączniku do Ustawy z dnia 4 kwietnia 2019 r. o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych, w zakresie odpowiadającym funkcjom objętym zamówieniem.”

Taki zapis wiąże projekt z konkretnym standardem i ogranicza ryzyko zbyt swobodnej interpretacji wymagań. 

2. Zakres elementów objętych dostępnością

„Wymagania dostępności dotyczą wszystkich szablonów, komponentów i mechanizmów przekazywanych w ramach realizacji umowy, w tym nawigacji, formularzy, modułów publikacji treści, dokumentów do pobrania oraz panelu administracyjnego w zakresie niezbędnym do redagowania i publikowania treści.”

Dzięki temu dostępność nie dotyczy tylko strony głównej albo części frontowej serwisu. 

3. Możliwość dostępnej edycji treści na stronie

„W ramach realizacji usługi Wykonawca zapewni Zamawiającemu edytor treści zintegrowany z serwisem, spełniający wymagania określone w ATAG 2.0. Narzędzie to powinno umożliwiać tworzenie poprawnej struktury semantycznej HTML, w tym m.in. nagłówków, list oraz tytułów podstron. Edytor musi również oferować funkcje pozwalające na wyrównywanie treści, dodawanie tekstów alternatywnych do grafik, definiowanie tytułów dla odnośników, a także zmianę języka zarówno dla całych podstron, jak i wybranych fragmentów tekstu, takich jak pojedyncze słowa lub wyrażenia.” 

Ten zapis ma znaczenie, bo sama dostępność techniczna serwisu w momencie odbioru nie wystarczy, jeśli redaktorzy nie będą mogli później publikować treści w sposób zgodny z wymaganiami dostępności. 

4. Odbiór i potwierdzenie zgodności

„Odbiór końcowy następuje po weryfikacji spełnienia wymagań dostępności określonych w umowie. W przypadku stwierdzenia niezgodności zamawiający może wyznaczyć termin na ich usunięcie przed podpisaniem protokołu odbioru.”

To ważne, bo łączy odbiór z realną jakością, a nie tylko z uruchomieniem strony. 

5. Poprawki

„Błędy wpływające na dostępność cyfrową strony internetowej ujawnione podczas odbioru wykonawca usuwa bez dodatkowego wynagrodzenia, w terminie ustalonym przez strony.”

Taki zapis ogranicza ryzyko przerzucania kosztów poprawek na zamawiającego. 

6. Przekazanie zasad publikacji

„W ramach realizacji umowy wykonawca omawia podstawowe zasady obsługi systemu z osobami odpowiedzialnymi za redakcję strony.”

To ważne, bo nawet najlepiej przygotowany serwis można szybko pogorszyć nieodpowiednim zarządzaniem. 

Jak odebrać stronę internetową i sprawdzić jej dostępność? 

Odbiór strony nie powinien ograniczać się do sprawdzenia, czy wszystko się wyświetla i czy zgadza się kolorystyka. Potrzebna jest realna weryfikacja tego, czy wykonawca zrealizował poszczególne wytyczne dotyczące dostępności zawarte w umowie. 

Nie oceniaj strony wyłącznie wizualnie 

Strona może wyglądać nowocześnie, a jednocześnie być trudna w obsłudze dla osób korzystających z klawiatury albo czytnika ekranu. Ocena dostępności opiera się na badaniu eksperckim – pomóc może w tym ręczny audyt dostępności lub automatyczny monitoring dostępności stron, taki jaki oferuje np. Platforma SAT. 

Co sprawdzić przed odbiorem? 

Przed podpisaniem odbioru warto zweryfikować co najmniej: 

• czy po stronie można poruszać się klawiaturą, 

• czy fokus jest widoczny, 

• czy formularze mają etykiety i czytelne komunikaty, 

• czy nagłówki tworzą logiczną strukturę, 

• czy linki i przyciski są zrozumiałe, 

• czy kontrast jest wystarczający, 

• czy dokumenty do pobrania są uporządkowane i możliwe do odczytu, 

• czy multimedia mają napisy lub inne wymagane formy udostępnienia, 

• czy serwis działa poprawnie na telefonie i przy powiększeniu. 

Dlaczego gotowy dostępny szablon bywa lepszy niż projekt od zera? 

Nie każda organizacja potrzebuje serwisu projektowanego całkowicie od podstaw. W wielu przypadkach bezpieczniejszym rozwiązaniem jest gotowy, sprawdzony szablon WCAG strony internetowej, który już uwzględnia zasady dostępności cyfrowej. 

Projekt tworzony od początku daje większą swobodę, ale jednocześnie zwiększa ryzyko błędów. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy: 

• wykonawca ma ograniczone doświadczenie w dostępności, 

• serwis ma zostać uruchomiony szybko. 

W takich warunkach łatwo o decyzje, które później utrudniają poprawki. 

Co daje gotowy szablon zgodny z WCAG? 

Gotowy szablon przygotowany zgodnie z dobrymi standardami: 

• skraca czas wdrożenia, 

• porządkuje strukturę serwisu, 

• ogranicza liczbę błędów projektowych, 

• ułatwia odbiór, 

• zwiększa przewidywalność kosztów, 

• pomaga redaktorom utrzymać dostępność treści. 

Wsparcie ekspertów i gotowe rozwiązania 

Dostępne projektowanie stron internetowych wymaga połączenia kilku obszarów: prawa, projektowania cyfrowego, technologii i redakcji treści. Dlatego należy dobrze opisać wymagania, zweryfikować wykonanie przed odbiorem gotowego produktu i zadbać o późniejsze utrzymanie jakości. 

Jeżeli organizacja chce skrócić tę drogę i ograniczyć ryzyko błędów, dobrym rozwiązaniem jest wybór sprawdzonych usług i gotowych komponentów. W Grupa WW GovTech możesz:

• zlecić wykonanie dostępnego serwisu (przy jego tworzeniu uczestniczy audytor dostępności), 

• zamówić gotowy szablon WCAG (możliwość dowolnej personalizacji, szybki termin odbioru), 

• zlecić niezależny audyt gotowej strony realizowanej przez inny podmiot, aby zweryfikować jej zgodność z WCAG. 

Warto pamiętać o tym, że aby utrzymać dobry stan serwisu, konieczne jest stałe monitorowanie dostępności cyfrowej. 

 

Źródła: 

https://www.gov.pl/web/baza-wiedzy/jak-zamowic-dostepny-serwis-internetowy-lub-aplikacje-mobilna 

https://www.w3.org/TR/ATAG20/  

https://www.w3.org/TR/WCAG21/