Dostępność architektoniczna i informacyjno-komunikacyjna
Projektowanie uniwersalne oznacza tworzenie produktów, środowisk, programów i usług tak, aby mogły być używane przez możliwie wszystkich ludzi bez potrzeby adaptacji lub specjalistycznego projektowania. Szkolenie przygotowuje pracowników jednostek samorządu terytorialnego i administracji publicznej do uwzględniania zasad uniwersalnego projektowania podczas:
- budowy i modernizacji budynków oraz przestrzeni publicznych,
- organizowania obsługi mieszkańców,
- tworzenia systemów informacji i komunikacji,
- przygotowywania inwestycji, projektów i zamówień publicznych,
- opracowywania procedur, regulaminów i standardów obsługi,
- planowania działań poprawiających dostępność jednostki.
Szkolenie ma charakter podstawowy i praktyczny. Nie jest szkoleniem projektowym dla architektów ani audytem technicznym obiektu. Jego celem jest przygotowanie uczestników do świadomego definiowania potrzeb użytkowników, identyfikowania barier oraz formułowania wymagań dla projektantów, wykonawców i dostawców usług.
Rekomendowany format
- czas trwania: 12 godzin dydaktycznych,
- organizacja: 2 dni po 6 godzin dydaktycznych,
- forma rekomendowana: stacjonarna, warsztatowa,
- możliwa forma: online na żywo,
- liczba uczestników: 8–18 osób,
- poziom: podstawowy,
- grupa szkoleniowa: pracownicy JST i administracji publicznej.
Wariant stacjonarny może zostać rozszerzony o ćwiczenie terenowe prowadzone w budynku lub przestrzeni wskazanej przez zamawiającego.
Szkolenie z projektowania uniwersalnego – dla kogo?
Szkolenie jest przeznaczone w szczególności dla:
- koordynatorów do spraw dostępności,
- pracowników wydziałów inwestycji i infrastruktury,
- pracowników zamówień publicznych,
- pracowników obsługi mieszkańców,
- pracowników odpowiedzialnych za komunikację i informację,
- zarządców budynków i administratorów obiektów,
- pracowników jednostek organizacyjnych JST,
- członków zespołów projektowych,
- osób przygotowujących projekty finansowane ze środków publicznych i Funduszy Europejskich,
- kadry kierowniczej odpowiedzialnej za organizację usług publicznych.
Jakie cele realizujemy?
Celem szkolenia z projektowania uniwersalnego jest rozwinięcie kompetencji potrzebnych do projektowania dostępnych przestrzeni, usług i procesów obsługi mieszkańców zgodnie z zasadami projektowania uniwersalnego.
Po zakończeniu szkolenia uczestnik:
- rozróżnia projektowanie uniwersalne, racjonalne usprawnienie i dostęp alternatywny;
- zna osiem zasad projektowania uniwersalnego;
- wskazuje minimalne obowiązki podmiotu publicznego;
- rozpoznaje potrzeby różnych grup użytkowników przestrzeni i usług publicznych;
- identyfikuje podstawowe bariery architektoniczne oraz informacyjno-komunikacyjne;
- analizuje drogę użytkownika – od dotarcia do budynku do załatwienia sprawy;
- ocenia przestrzeń, informacje i usługi zgodnie z zasadami projektowania uniwersalnego;
- formułuje podstawowe wymagania dostępności dla inwestycji, modernizacji i zamówień publicznych;
- przygotowuje mapę barier oraz wstępny plan działań naprawczych z określeniem priorytetów.
Dlaczego projektowanie uniwersalne jest ważne?
Podmioty publiczne mają obowiązek uwzględniać potrzeby osób ze szczególnymi potrzebami, usuwać bariery i zapobiegać ich powstawaniu. Minimalne wymagania obejmują między innymi dostępne ciągi komunikacyjne, dostęp do pomieszczeń, informację o rozkładzie budynku, ewakuację oraz dostępne formy komunikacji.
Projektowanie uniwersalne w JST – program szkolenia
Moduł 1. Projektowanie uniwersalne jako standard działania JST
Czas: 1 godzina dydaktyczna
Zakres:
- dostępność jako element jakości usługi publicznej;
- osoba ze szczególnymi potrzebami – ujęcie funkcjonalne, nie medyczne;
- projektowanie uniwersalne, racjonalne usprawnienie i dostęp alternatywny;
- obowiązki podmiotu publicznego;
- odpowiedzialność JST podczas zlecania zadań i udzielania zamówień;
- dostępność jako proces, a nie jednorazowa inwestycja.
Moduł 2. Osiem zasad projektowania uniwersalnego
Czas: 1,5 godziny dydaktycznej
Zakres:
- identyczność użycia,
- elastyczność użycia,
- prosta i intuicyjna obsługa,
- zauważalna i zrozumiała informacja,
- tolerancja dla błędów,
- niski poziom wysiłku fizycznego,
- odpowiednie wymiary i przestrzeń podejścia oraz użycia,
- percepcja równości.
Zasady nie są hierarchiczne i powinny być rozpatrywane łącznie. Projektowanie uniwersalne nie jest wyłącznie katalogiem wymiarów technicznych, lecz sposobem analizowania przestrzeni, produktu i usługi z perspektywy różnych użytkowników.
Ćwiczenie: ocena przykładowej przestrzeni lub usługi według ośmiu zasad.
Moduł 3. Użytkownicy i ich potrzeby
Czas: 1 godzina dydaktyczna
Zakres:
- osoby z ograniczoną mobilnością;
- osoby niewidome i słabowidzące;
- osoby głuche i słabosłyszące;
- osoby z niepełnosprawnością intelektualną;
- osoby w spektrum autyzmu i osoby neuroróżnorodne;
- osoby starsze;
- osoby czasowo ograniczone funkcjonalnie;
- rodzice z dziećmi i osoby z wózkami;
- osoby nieznające budynku, procedur lub języka urzędowego;
- kumulowanie się różnych potrzeb.
Ćwiczenie: przygotowanie person użytkowników i określenie ich potrzeb na kolejnych etapach korzystania z usługi publicznej.
Moduł 4. Projektowanie dostępności architektonicznej
Czas: 2,5 godziny dydaktycznej
Zakres:
- dojście i dojazd do obiektu;
- miejsca postojowe;
- wejście główne i wejścia alternatywne;
- drzwi, progi, pochylnie, schody i windy;
- poziome i pionowe ciągi komunikacyjne;
- punkt obsługi mieszkańca;
- poczekalnie, sale spotkań i pomieszczenia ogólnodostępne;
- toalety dostępne;
- oznaczenia kontrastowe i dotykowe;
- przestrzenie wyciszenia;
- bezpieczna ewakuacja osób ze szczególnymi potrzebami;
- dostępność budynków zabytkowych;
- różnica pomiędzy rzeczywistą dostępnością a formalnym „spełnieniem minimum”.
Ćwiczenie: identyfikacja barier na planie budynku lub podczas przejścia audytowego przez obiekt.
Moduł 5. Wayfinding – system orientacji w budynku
Czas: 1 godzina dydaktyczna
Zakres:
- logiczny układ informacji;
- punkty decyzyjne na trasie użytkownika;
- czytelne nazewnictwo pomieszczeń;
- kontrast, wielkość i lokalizacja oznaczeń;
- piktogramy i symbole;
- oznaczenia dotykowe i głosowe;
- mapy i plany tyflograficzne;
- spójność informacji przed wizytą i w budynku;
- unikanie nadmiaru komunikatów;
- projektowanie oznaczeń dla osób pod presją czasu i w sytuacji stresowej.
Moduł 6. Dostępność informacyjno-komunikacyjna
Czas: 2 godziny dydaktyczne
Zakres:
- dostępna informacja o działalności podmiotu;
- polski język migowy;
- tekst łatwy do czytania i rozumienia;
- prosty język w komunikacji urzędowej;
- informacja odczytywalna maszynowo;
- pętle indukcyjne, systemy FM i inne systemy wspomagania słyszenia;
- komunikacja wspomagająca i alternatywna;
- komunikacja pisemna, głosowa, wizualna i dotykowa;
- kontakt z tłumaczem języka migowego;
- dostępne spotkania, konsultacje społeczne i wydarzenia;
- komunikacja w sytuacji awaryjnej;
- obsługa zgodna z formą wskazaną przez osobę ze szczególnymi potrzebami.
Ćwiczenie: przeprojektowanie komunikatu urzędowego oraz systemu informacji dla wybranego procesu obsługi.
Moduł 7. Projektowanie dostępnej usługi publicznej
Czas: 1,5 godziny dydaktycznej
Zakres:
- droga użytkownika: informacja przed wizytą, dotarcie, wejście, orientacja, obsługa, zakończenie sprawy;
- punkty styku użytkownika z jednostką;
- bariery proceduralne i organizacyjne;
- dostępność stacjonarna, telefoniczna i zdalna;
- rola pracownika pierwszego kontaktu;
- zasada samodzielności użytkownika;
- alternatywne kanały obsługi;
- mechanizm zgłaszania szczególnych potrzeb;
- konsultowanie rozwiązań z użytkownikami;
- uwzględnianie dostępności już na etapie koncepcji.
Warsztat zespołowy: zaprojektowanie dostępnej ścieżki załatwienia konkretnej sprawy w urzędzie.
Moduł 8. Dostępność w projektach, inwestycjach i zamówieniach
Czas: 1 godzina dydaktyczna
Zakres:
- włączanie dostępności do założeń projektu;
- opis potrzeb użytkowników;
- wymagania funkcjonalne zamiast ogólnego zapisu „obiekt ma być dostępny”;
- dostępność w opisie przedmiotu zamówienia i umowie;
- kryteria odbioru dostępności;
- dokumentowanie zgodności;
- udział koordynatora dostępności i użytkowników;
- ryzyko przeniesienia odpowiedzialności wyłącznie na projektanta lub wykonawcę;
- dostępność w projektach finansowanych z Funduszy Europejskich.
Moduł 9. Plan poprawy dostępności
Czas: 0,5 godziny dydaktycznej
Zakres:
- identyfikacja stanu obecnego;
- ocena wpływu bariery na użytkownika;
- priorytetyzacja działań;
- szybkie usprawnienia i działania inwestycyjne;
- owner zadania;
- termin;
- miernik wykonania;
- dokumentowanie zastosowania dostępu alternatywnego.
Rezultat końcowy: wstępny 90-dniowy plan działań dla jednostki.
Metody szkoleniowe
- miniwykład ekspercki,
- analiza przykładów i fotografii,
- studia przypadków z JST,
- ćwiczenia indywidualne i zespołowe,
- analiza planu budynku,
- mapa drogi użytkownika,
- symulacja procesu obsługi,
- spacer badawczy po obiekcie – w wariancie stacjonarnym,
- dyskusja moderowana,
- przygotowanie planu wdrożeniowego.
Walidacja efektów uczenia się
Warunkiem uzyskania zaświadczenia jest:
- obecność na minimum 80% zajęć,
- uzyskanie wymaganego wyniku testu – minimum 70% poprawnych odpowiedzi.,
- wykonanie zadania praktycznego – opracowanie dostępnej ścieżki usługi publicznej..
Materiały dla uczestników
Każdy uczestnik otrzymuje:
- prezentację szkoleniową,
- checklistę dostępności architektonicznej,
- checklistę dostępności informacyjno-komunikacyjnej,
- kartę analizy drogi użytkownika,
- kartę identyfikacji bariery,
- wzór 90-dniowego planu działań,
- przykładowy katalog wymagań do projektu lub zamówienia,
- przykłady prawidłowych i nieprawidłowych rozwiązań,
- listę podstawowych źródeł prawnych i dobrych praktyk,
- certyfikat lub zaświadczenie ukończenia szkolenia.
Rezultaty dla zamawiającego
Zamawiający otrzymuje:
- praktyczne szkolenie,
- komplet materiałów elektronicznych,
- listę obecności,
- test wstępny i końcowy,
- zbiorcze podsumowanie wyników walidacji,
- zestaw rekomendacji zgłoszonych podczas warsztatu,
- certyfikaty uczestników,
- opcjonalnie dokumentację fotograficzną ćwiczenia terenowego.
Zorganizuj szkolenie z projektowania uniwersalnego
Chcą Państwo przygotować pracowników do projektowania dostępnych przestrzeni, usług publicznych i procesów obsługi mieszkańców? Zapraszamy do kontaktu z Grupą WW GovTech:
tel. 793 123 470 lub 17 785 22 96
e-mail: szkolenia@grupaww-govtech.pl
Przygotujemy szkolenie dopasowane do specyfiki jednostki, liczby uczestników oraz wybranej formy realizacji.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
Czy szkolenie jest przeznaczone wyłącznie dla koordynatorów do spraw dostępności?
Nie. Szkolenie jest przeznaczone również dla pracowników inwestycji, zamówień publicznych, administracji, obsługi mieszkańców, komunikacji, zarządców budynków, członków zespołów projektowych oraz kadry kierowniczej JST.
Czy uczestnicy muszą posiadać wiedzę architektoniczną lub techniczną?
Nie. Szkolenie jest prowadzone na poziomie podstawowym. Uczestnicy nie muszą posiadać wykształcenia architektonicznego ani doświadczenia w prowadzeniu audytów. Program koncentruje się na rozpoznawaniu potrzeb użytkowników, identyfikowaniu barier i formułowaniu wymagań funkcjonalnych.
Czy szkolenie z projektowania uniwersalnego zastępuje audyt dostępności architektonicznej?
Nie. Szkolenie rozwija kompetencje pracowników, ale nie stanowi formalnego audytu, ekspertyzy technicznej, dokumentacji projektowej ani oceny zgodności obiektu z przepisami i normami.
Czy podczas szkolenia z uniwersalnego projektowania może zostać przeanalizowany budynek zamawiającego?
Tak. W wariancie stacjonarnym szkolenie może obejmować ćwiczenie terenowe lub spacer badawczy po budynku wskazanym przez zamawiającego. Analiza ma charakter edukacyjny i warsztatowy.
Czy szkolenie obejmuje wyłącznie dostępność dla osób poruszających się na wózkach?
Nie. Program obejmuje potrzeby różnych użytkowników, w tym osób z ograniczoną mobilnością, osób niewidomych i słabowidzących, osób głuchych i słabosłyszących, osób neuroróżnorodnych, osób starszych, osób z niepełnosprawnością intelektualną oraz osób czasowo ograniczonych funkcjonalnie.
Czy szkolenie obejmuje również dostępność informacyjno-komunikacyjną?
Tak. Uczestnicy poznają zasady tworzenia dostępnej informacji, komunikacji z osobami ze szczególnymi potrzebami, stosowania prostego języka, tekstu łatwego do czytania, systemów wspomagania słyszenia, tłumacza języka migowego oraz alternatywnych kanałów komunikacji.
Czy podczas szkolenia omawiane są zamówienia publiczne?
Tak. Program obejmuje podstawy formułowania wymagań dostępności w opisie przedmiotu zamówienia, dokumentacji projektowej, umowie i kryteriach odbioru. Szkolenie nie zastępuje jednak specjalistycznego doradztwa prawnego ani technicznego dotyczącego konkretnego postępowania.
Czy szkolenie uwzględnia projekty finansowane z Funduszy Europejskich?
Tak. Omawiane są zasady uwzględniania projektowania uniwersalnego i standardów dostępności podczas planowania oraz realizacji projektów współfinansowanych ze środków publicznych i Funduszy Europejskich.
Jaka liczba uczestników jest rekomendowana?
Rekomendowana liczba uczestników wynosi od 8 do 18 osób. Taka wielkość grupy umożliwia prowadzenie ćwiczeń, analizę studiów przypadków oraz pracę nad planem działań dla jednostki.
Czy program może zostać dostosowany do konkretnej jednostki?
Program może zostać dopasowany do rodzaju jednostki, zakresu jej działalności, struktury budynku, planowanych inwestycji, procesów obsługi mieszkańców oraz zidentyfikowanych problemów z dostępnością.