Dostępność cyfrowa – przewodnik po WCAG 

Wystarczy niedopasowany kolor tekstu, nieopisany obrazek czy brak transkrypcji pod nagraniem, aby ograniczyć komuś dostęp do informacji. Te pozornie drobne błędy decydują o tym, czy dana osoba będzie w stanie przeczytać artykuł, skorzystać z formularza albo zamówić usługę online. Problem? Zdecydowanie tak. Dlatego rozwiązaniem wspomnianych błędów powinny zajmować się nie tylko osoby prawnie do tego zobligowane. Jak to zrobić? Standard WCAG, czyli zbiór wytycznych dostępności cyfrowej, działa jak przewodnik: prowadzi krok po kroku przez obszary, które warto poprawić, by treści w internecie były dostępne dla wszystkich. 

Każdy, kto publikuje, redaguje, projektuje lub zarządza stroną internetową, może skorzystać ogólnodostępnego dokumentu WCAG. Nie jest on skierowany tylko do programistów – to narzędzie pracy dla wszystkich, którym zależy na dostępności cyfrowej. 

WCAG – wytyczne dostępności treści internetowych 

Obecnie obowiązującą i najczęściej przywoływaną wersją wytycznych w przepisach prawnych jest WCAG 2.1. Jest ona podstawą m.in. dla Europejskiego Aktu o Dostępności (European Accessibility Act) oraz polskich ustaw o dostępności cyfrowej. Choć już istnieje wersja 2.2, to właśnie 2.1 jest dziś standardem obowiązkowym. 

Wytyczne WCAG opierają się na czterech podstawowych zasadach, takich jak: 

• Postrzegalność – informacje muszą być przedstawiane w sposób, który użytkownik może dostrzec (np. wizualnie, dźwiękowo). 

• Funkcjonalność – użytkownik musi móc obsłużyć interfejs, niezależnie od sposobu nawigacji (np. za pomocą klawiatury). 

• Zrozumiałość – treści i elementy interfejsu muszą być jasne i przewidywalne. 

• Solidność – treści muszą być kompatybilne z różnymi technologiami, w tym z czytnikami ekranu. 

Czym są wytyczne WCAG? 

WCAG (Web Content Accessibility Guidelines) to zbiór międzynarodowych wytycznych, które określają, jak tworzyć treści internetowe dostępne dla szerokiego grona odbiorców, w tym seniorów i osób z różnymi niepełnosprawnościami. Za opracowanie standardu odpowiada konsorcjum W3C (World Wide Web Consortium), czyli organizacja wyznaczająca globalne normy dostępności. 

Wytyczne WCAG są dokumentem techniczno-projektowym. To zestaw rekomendacji, które pomagają tworzyć treści zrozumiałe, czytelne i funkcjonalne niezależnie od tego, kto i jak z nich korzysta. Znajdziemy wśród nich omówienie zarówno kwestii wizualnych (kontrast czy czytelność tekstu), jak i strukturalnych (działanie nawigacji, formularzy czy multimediów). 

Poziom AA – co oznacza i jakie są wymagania? 

Wytyczne WCAG zostały podzielone na trzy poziomy zgodności: A, AA oraz AAA. Każdy z nich określa stopień spełnienia standardów dostępności cyfrowej i wskazuje, jak bardzo dana strona internetowa jest dostosowana do potrzeb użytkowników z różnymi ograniczeniami. 

Poziomy dostępności cyfrowej – A, AA oraz AAA

Poziom A to absolutne minimum – zbiór podstawowych wymagań, które muszą być spełnione, aby strona była w jakimkolwiek stopniu dostępna. Chodzi między innymi o zapewnienie tekstu alternatywnego dla obrazów czy możliwość nawigacji za pomocą klawiatury. Jednak sam poziom A nie gwarantuje jeszcze, że użytkownik z niepełnosprawnością będzie w stanie efektywnie korzystać z serwisu. 

Poziom AA stanowi zalecany i najczęściej wymagany prawnie standard, szczególnie w odniesieniu do podmiotów publicznych i firm. W Polsce obowiązek jego stosowania wynika m.in. z ustawy o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych, a także Polskiego Aktu o dostępności. 

Wśród wymagań poziomu AA znajdują się takie elementy, jak: 

• zapewnienie odpowiedniego kontrastu kolorów pomiędzy tekstem a tłem (np. ciemny tekst na jasnym tle), 

• pełna obsługa serwisu za pomocą klawiatury, bez konieczności korzystania z myszy, 

• stosowanie czytelnej i logicznej struktury nagłówków, co ułatwia nawigację z użyciem czytników ekranów, 

• unikanie automatycznego odtwarzania dźwięku, który może przeszkadzać lub utrudniać korzystanie z innych funkcji serwisu. 

Z kolei poziom AAA to najbardziej zaawansowany zestaw wytycznych, przeznaczony dla serwisów, które chcą osiągnąć maksymalny poziom dostępności. Obejmuje on m.in. możliwość regulacji prędkości odtwarzania materiałów wideo, zapewnienie tłumaczeń migowych dla materiałów audiowizualnych czy też rezygnację z limitów czasowych na wykonanie określonych działań na stronie. 

Przykładowe wytyczne techniczne (kontrast, tekst alternatywny, transkrypcje) 

Kontrast kolorów 

Zbyt jasnoszare napisy na białym tle? Albo czerwony przycisk na różowym banerze? Takie rozwiązania są nie tylko nieczytelne, ale też niezgodne z WCAG. Wytyczne wskazują minimalny współczynnik kontrastu 4.5:1 dla zwykłego tekstu oraz 3:1 dla tekstów dużych. 

Tekst alternatywny (alt) 

Obrazy powinny zawierać opisy alternatywne – krótkie teksty, które wyjaśniają, co znajduje się na grafice. Są one odczytywane przez czytniki ekranu i umożliwiają zrozumienie treści osobom niewidomym. Dobrze napisany alt nie powtarza tego, co już wynika z kontekstu, ale dodaje informację o warstwie wizualnej. 

Transkrypcje i napisy 

Jeśli publikujesz na swojej stronie podcasty, nagrania, webinary – musisz zadbać o transkrypcję tekstową albo napisy. Dla osób niesłyszących to jedyny sposób, by skorzystać z tych treści. 

Nawigacja klawiaturą 

Cały serwis powinien być obsługiwany nie tylko przy pomocy myszy, ale też klawiatury – strzałek, klawisza Tab, Enter. To szczególnie istotne dla użytkowników korzystających z technologii wspomagających. 

Wśród pozostałych technicznych wytycznych WCAG znajdują się także m.in. kwestie związane z deklaracją dostępności, formularzami czy strukturą dokumentów docx i pdf publikowanych na stronie. 

Jak zacząć wdrażanie WCAG w swojej organizacji? 

Wdrożenie dostępności jest procesem. To oznacza, że warto podzielić to zadanie na kilka etapów. Na początku warto przeprowadzić audyt dostępności, który pozwoli zidentyfikować najważniejsze problemy. 

Kolejnym krokiem jest edukacja zespołu – nie tylko informatyków, ale także projektantów UX, specjalistów od treści i osób odpowiadających za wdrażanie zmian na stronie. Zrozumienie podstaw WCAG i kontekstu, w jakim powstały te wytyczne jest niezwykle ważne. Dostępność to w dużej mierze kwestia empatii i świadomości wpływu, jaki nasza praca ma na innych użytkowników. 

Dobrą strategią jest wdrażanie zmian stopniowo. Poprawienie kontrastu tekstów, uzupełnienie opisów alternatywnych dla grafik, uporządkowanie struktury nagłówków czy zapewnienie napisów dla materiałów wideo to działania, które można wprowadzać sukcesywnie, nie burząc istniejącej struktury serwisu. 

Warto pomyśleć o ciągłym monitorowaniu dostępności, szczególnie jeśli serwis jest rozbudowany lub często aktualizowany. Pomocne mogą być narzędzia do automatycznego nadzoru typu compliance software, takie jak SAT Smart Accessibility Technologies. Program umożliwia bieżące śledzenie zgodności z wytycznymi WCAG i szybkie reagowanie na pojawiające się niezgodności. 

Źródło: 

https://www.w3.org/WAI/WCAG22/quickref/?versions=2.1