Przepisy, standardy i dobre praktyki dotyczące dostępności cyfrowej 

Dostępność cyfrowa oznacza troskę o równość wobec wszystkich użytkowników i poczucie odpowiedzialności za udostępniane treści. Polskie i międzynarodowe ustawodawstwo dba o to, aby na stronach internetowych, aplikacjach mobilnych czy dokumentach cyfrowych było coraz mniej barier dla seniorów i osób z niepełnosprawnościami. Za wymogami dotyczącymi tworzenia inkluzywnych treści stoją dziś konkretne regulacje. Dowiedz się, które przepisy definiują obowiązki w zakresie dostępności cyfrowej i jakie praktyki warto stosować, aby zapewnić równy dostęp do swoich produktów i usług. 

Regulacje o dostępności cyfrowej obejmują przede wszystkim: 

• Podmioty publiczne, czyli urzędy. 

• Jednostki Samorządu Terytorialnego (JST).  

• Państwowe instytucje kulturalne. 

• Oświatę (publiczne żłobki, przedszkola, szkoły, uczelnie wyższe).  

• Szpitale i inne ośrodki ochrony zdrowia.  

Warto jednak pamiętać, że od 28 czerwca 2025 r. niektóre obowiązki dotyczą też prywatnych firm. 

Obowiązki podmiotów publicznych 

Dostępność cyfrowa wspiera rozwój cyfryzacji usług publicznych, umożliwiając obywatelom załatwianie spraw urzędowych online bez barier. Dlatego osoby z różnymi ograniczeniami powinny mieć możliwość skorzystania z e-usług na równi z innymi użytkownikami. To przyczyni się do zwiększenia efektywności administracji publicznej i poprawy jakości obsługi obywateli. Dlatego podmioty publiczne już od kilku lat mają obowiązek zapewnienia dostępności cyfrowej swoich stron internetowych i aplikacji mobilnych. Wynika tak z polskich i europejskich wytycznych. 

Przepisy prawa w Polsce i Unii Europejskiej

Unia Europejska przyjęła Strategię na rzecz osób z niepełnosprawnościami na lata 2021–2030, która ma na celu poprawę życia osób ze szczególnymi potrzebami. Podejmowane w tych latach działania mają zapewnić im pełne uczestnictwo w życiu społecznym, w tym w dostęp do usług cyfrowych. To nie pierwsza tego typu inicjatywa, ponieważ podobną strategię ogłoszono również w poprzedniej dekadzie. Efektem przedstawionej wówczas wizji było przygotowanie podłoża prawnego, które ma wyeliminować bariery na terenie państw członkowskich. 

Istotnym aktem prawnym jest Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/2102 z dnia 26 października 2016 r., Dokument zobowiązuje państwa członkowskie do zapewnienia dostępności stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów sektora publicznego. Kraje członkowskie, w tym Polska, musiały wdrożyć obowiązujące w nim obowiązki, wprowadzając wewnętrzne ustawy. 

Ustawa o dostępności cyfrowej z 2019 roku 

Ustawa z dnia 4 kwietnia 2019 r. o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych (Dz.U. z 2019 r. poz. 848) weszła w życie 23 maja 2019 r. Nakłada na podmioty publiczne obowiązek dostosowania swoich serwisów internetowych do standardów dostępności, w szczególności do wytycznych WCAG 2.1 na poziomie AA. Międzynarodowy standard WCAG określa cztery zasady dostępności, które należy spełnić: postrzegalność, funkcjonalność, zrozumiałość i solidność. Wprowadzona ustawa zobowiązuje do regularnego monitorowania dostępności (np. poprzez audyty, listy kontrolne czy platformy do monitoringu) oraz publikowania deklaracji dostępności, która informuje o stanie dostępności danego serwisu. 

Dla podmiotów publicznych istotne jest również to, że ustawa przewiduje mechanizmy egzekwowania jej przepisów. Chodzi o możliwość składania skarg przez użytkowników oraz nakładania kar finansowych za nieprzestrzeganie obowiązków. 

Deklaracja dostępności – co powinna zawierać?

Każdy podmiot publiczny, zgodnie z art. 10 ustawy o dostępności cyfrowej, ma obowiązek publikowania deklaracji dostępności na swojej stronie internetowej. Dokument ten pełni funkcję informacyjną. Ma zawierać informacje o stanie dostępności serwisu i ewentualnych niezgodnościach z wymaganiami. Niezbędne są też data sporządzenia deklaracji i ostatniej aktualizacji, procedura zgłaszania nieprawidłowości i dane kontaktowe do osoby odpowiedzialnej za dostępność. 

Warto pamiętać, że deklaracja dostępności powinna być aktualizowana co najmniej raz w roku lub po każdej istotnej zmianie wpływającej na dostępność serwisu. 

Obowiązki przedsiębiorców

Dla wielu osób z niepełnosprawnościami codzienne korzystanie z usług komercyjnych, zarówno online, jak i offline, też wiąże się z poważnymi barierami. Osoby niewidome nie mogą zrealizować zakupów w sklepie internetowym, jeśli strona nie jest kompatybilna z czytnikami ekranu. Osoby niesłyszące potrzebują tekstowego opisania werbalnych komunikatów, a klienci z ograniczeniami manualnymi często nie są w stanie wypełnić złożonych formularzy zamówień bez opcji nawigacji klawiaturą. 

Dlatego rozszerzono obowiązek dbania o dostępność na niektóre firmy. Przedsiębiorcy działający na polskim rynku muszą mieć świadomość, że są objęci nowymi regulacjami, dlatego powinni rozpocząć proces dostosowywania swoich usług i produktów. 

Polski Akt o Dostępności

Polski Akt o Dostępności, czyli ustawa o zapewnianiu dostępności niektórych produktów i usług, wchodzi w życie 28 czerwca 2025 r. To odpowiedź na Europejski Akt Dostępnośći (EAA). Nowe przepisy odnoszą się do szerokiego zakresu produktów i usług, w tym sprzętu komputerowego, terminali płatniczych, usług bankowych, transportowych i e-commerce. 

Dostępność cyfrowa jako strategia ESG i CSR

Dostępność cyfrowa promuje równość szans i integrację społeczną. Dlatego dbanie o dostępny biznes nie powinno wynikać jedynie z obowiązku prawnego, ale być integralną częścią strategii odpowiedzialności społecznej (CSR) i zrównoważonego rozwoju przedsiębiorstw (ESG). Włączenie dostępności cyfrowej do obu strategii przynosi szereg korzyści: 

• zwiększa zasięg usług, 

• poprawia wizerunek firmy, 

• buduje poczucie zaufania wśród klientów. 

Firmy, które wykraczają poza minimalne wymagania prawne i aktywnie dążą do zapewnienia dostępności swoich produktów i usług, demonstrują swoje zaangażowanie w tworzenie bardziej inkluzywnego społeczeństwa. W praktyce oznacza to inwestowanie w szkolenia dla pracowników, projektowanie produktów z myślą o osobach ze szczególnymi potrzebami oraz regularny monitoring dostępności. 

Zarówno podmioty publiczne, jak i przedsiębiorcy powinny zadbać o to, by ich strony internetowe, aplikacje i produkty cyfrowe były dostępne dla wszystkich. Wymagają tego polskie ustawy, jak również dyrektywy unijne. Wdrażanie dostępnych rozwiązań to nie tylko kwestia zgodności z regulacjami, lecz realna korzyść: wizerunkowa, społeczna i biznesowa. Dbanie o dostępność cyfrową to standard nowoczesnych, odpowiedzialnych organizacji. 

Źródła: 

https://www.gov.pl/web/dostepnosc-cyfrowa/jakie-sa-dobre-praktyki-z-zakresu-dostepnosci-cyfrowej

https://www.gov.pl/web/dostepnosc-cyfrowa/omowienie-wymogow-dostepnosci-cyfrowej-dla-podmiotow-publicznych